Türkiye’nin COP31 Başkanlığı ve Antalya’da gerçekleştirilecek küresel iklim zirvesi öncesinde gençleri iklim diplomasisinin aktif aktörleri hâline getirmek amacıyla hayata geçirilen NextGenCOP30.5 İklim Zirvesi ve Gençlik Diplomasi Simülasyonu, Demokrasi ve Özgürlükler Adası’nda tamamlandı.
Cemre Vakfı tarafından, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ortaklığında ve İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) iş birliğiyle düzenlenen program; Türkiye’den, Cambridge’den ve dünyanın farklı ülkelerinden gençleri altı gün boyunca aynı iklim gündemi etrafında buluşturdu.
Programa 1000’in üzerinde başvuru yapılırken, kapsamlı değerlendirme ve İngilizce mülakat sürecinin ardından 200 genç delege seçildi. Katılımcılar, 12 ülkeden gelirken toplamda 44 farklı milliyeti temsil etti; Türkiye’den ise 40 farklı ilden gençler programa katıldı.
Cemre Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Furkan Gökgöz, NextGenCOP30.5’in en önemli çıktısının yalnızca hazırlanan sonuç metni değil, bu süreçte yetişen gençler olduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“NextGenCOP30.5’i hazırlarken hedefimiz yalnızca gençlere iklim değişikliğini anlatmak değildi. Onların müzakere etmesini, pozisyon almasını, kriz anında karar vermesini, farklı fikirleri dinlemesini ve ortak çözüm üretmesini istedik. Bugün geriye baktığımızda, burada geleceğin iklim diplomatlarının ilk adımlarını attığını görüyoruz.”
Açılışı COP31 Başkanı Murat Kurum yaptı
NextGenCOP30.5’in resmî açılışı, COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un katılımıyla gerçekleştirildi.
Açılış programında Cemre Vakfı Onursal Başkanı Çiğdem Karaaslan, Cemre Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı ve İTÜ Rektörü Prof. Dr. Hasan Mandal, Cemre Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Furkan Gökgöz, kamu temsilcileri, akademisyenler, uluslararası kuruluş temsilcileri ve genç delegeler yer aldı.
Bakan Kurum, konuşmasında bir fikri projeye dönüştürmenin ötesinde kamu kurumlarını, akademiyi, uzmanları, girişimcileri ve gençleri ortak bir hedef etrafında buluşturmanın güçlü bir irade gerektirdiğini vurgulayarak Cemre Vakfı ve programa katkı sunan kurumlara teşekkür etti.
Açılışta genç delegelerin imzaladığı “Geleceğe Söz” çalışması da Bakan Kurum’a takdim edildi.
Blue Zone’da 6 blok, 3 kritik iklim dosyası
NextGenCOP30.5’in Blue Zone bölümünde 200 genç delege, Birleşmiş Milletler iklim müzakerelerinde karşılık bulan farklı ekonomik ve siyasi çıkarları temsil eden 6 ayrı müzakere bloğuna ayrıldı.
Delegeler; gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkeler, geçiş ekonomileri, petrol ve doğal gaz üreticisi ülkeler, yağmur ormanları ve biyoçeşitlilik açısından zengin ülkeler, ada ülkeleri ve iklim krizine karşı kırılgan ülkeler gibi farklı pozisyonları temsil ederek gerçek COP süreçlerinden esinlenen bir müzakere deneyimi yaşadı.
Müzakerelerin odağında üç temel başlık yer aldı:
• sera gazı emisyonlarının azaltılması ve enerji dönüşümü,
• iklim finansmanı ile kayıp ve zarar mekanizmaları,
• iklim değişikliğine uyum ve dirençlilik.
Genç delegeler kendi bloklarının ekonomik, siyasi ve çevresel önceliklerini savunurken; ittifak kurma, kırmızı çizgileri belirleme, değişen kriz senaryolarına karşı yeni pozisyon geliştirme ve ortak metin üzerinde uzlaşma süreçlerini uygulamalı olarak deneyimledi.
Gökgöz, programın bu yönüne ilişkin şunları söyledi:
“İklim diplomasisi yalnızca doğru cevabı bilmekten ibaret değil. Farklı çıkarların bulunduğu bir masada kendi pozisyonunuzu korurken ortak geleceğin yolunu da bulabilmeniz gerekiyor. Gençlerimiz altı gün boyunca tam olarak bunu yaşadı.”
Green Zone’da diplomasi teknolojiyle buluştu
Programın Green Zone – İnovasyon ve İklim Çözümleri bölümünde ise iklim diplomasisi girişimcilik, teknoloji ve uygulanabilir çözümlerle buluştu.
Cambridge girişimcilik ekosisteminden 5, Türkiye’nin inovasyon ekosisteminden 5 olmak üzere toplam 10 iklim odaklı girişim, geliştirdikleri çözümleri genç delegeler, akademisyenler, yatırımcılar, kamu temsilcileri ve medya mensuplarıyla buluşturdu.
Green Zone kapsamında girişimlerin kendilerine ayrılan alanlarda çözümlerini tanıttığı sergiler, üç dakikalık startup sunumları, panel oturumları ve ağ oluşturma buluşmaları gerçekleştirildi.
Böylece adanın bir bölümünde genç iklim diplomatları geleceğin politikalarını müzakere ederken, diğer bölümünde bu politikalara karşılık verecek teknoloji ve inovasyon çözümleri üretildi.
“Politika ile çözüm, diplomasi ile inovasyon aynı platformda buluştu.”
Cambridge’den İTÜ’ye bilim dünyası bir araya geldi
NextGenCOP30.5 boyunca iklim diplomasisinin bilimsel ve akademik boyutu da programın temel unsurlarından biri oldu.
İstanbul Teknik Üniversitesi ve Cambridge’den akademisyenlerin katıldığı oturumlarda; iklim finansmanı, döngüsel ekonomi, sürdürülebilirlik, iklim teknolojileri, girişimcilik ve geleceğin çözüm modelleri ele alındı.
Cambridge Judge Business School’dan Prof. Khaled Soufani, programa çevrim içi katılarak iklim finansmanı ve döngüsel ekonomi arasındaki ilişkiye ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Program boyunca bilim insanları ile genç delegeler arasında kurulan etkileşim, iklim diplomasisinin yalnızca politik müzakereyle sınırlı kalmayan; bilim, ekonomi, teknoloji ve toplumsal dönüşüm boyutlarını da kapsayan çok disiplinli yapısını ortaya koydu.
Müzakere masasından Marmara’nın derinliklerine
NextGenCOP30.5 kapsamında gençlerin iklim meselesini yalnızca salonlarda konuşmasıyla yetinilmedi.
Programın saha ayağında delegeler, Cemre Vakfı’nın Marmara Denizi’nin ekosistem restorasyonuna katkı sunmak amacıyla yürüttüğü Dipte İz Deniz Çayırları Projesi kapsamında gerçekleştirilen çalışmalara katıldı.
Tuzla’da düzenlenen programda gençler, deniz çayırlarının ekosistem içindeki rolünü sahada gözlemledi ve çevre çalışmalarının bilimsel veriden uygulamaya nasıl taşındığını deneyimledi.
Böylece NextGenCOP30.5’in “sözden eyleme” yaklaşımı, iklim diplomasisi masasından Marmara’nın derinliklerine taşındı.
Gökgöz, bu yaklaşımın Cemre Vakfı’nın çalışma anlayışını yansıttığını belirterek:
“Bir tarafta geleceğin iklim politikalarını konuşurken, diğer tarafta sahaya çıkıp doğrudan ekosisteme dokunuyoruz. Çünkü bizim için iklim meselesi konuşulduğu kadar uygulandığında anlam kazanıyor.”
Altı günün sonunda “Antalya Anlaşması”
Programın finalinde, altı müzakere bloğunun günler boyunca üç temel iklim dosyasında hazırladığı öneriler genel kurulda bir araya getirildi.
Delegeler, farklı bloklardan gelen öneriler üzerinde son müzakerelerini yürüttü; değişiklik tekliflerini değerlendirdi, ortak maddeler üzerinde uzlaşı aradı ve programın nihai çıktısı olan “Antalya Anlaşması” metnini ortaya koydu.
Antalya Anlaşması, gençlerin altı gün boyunca sürdürdükleri müzakere, pazarlık, ittifak kurma ve ortak çözüm üretme süreçlerinin somut sonucu oldu.
Gökgöz, anlaşmanın sembolik önemini şöyle ifade etti:
“Bizim için Antalya Anlaşması yalnızca bir simülasyon metni değil. Gençlerin farklılıklarına rağmen ortak bir gelecek fikri etrafında buluşabildiğinin göstergesi. Bugün burada ortaya çıkan bu birikimin COP31 yolculuğunda da karşılık bulmasını çok önemsiyoruz.”
“Bir iklim diplomasisi neslinin yolculuğu başladı”
Cemre Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Furkan Gökgöz, NextGenCOP30.5’in gençlere yapılan uzun vadeli bir yatırım olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Bugün Demokrasi ve Özgürlükler Adası’ndan ayrılan gençlerin arasında yarın ülkelerini, üniversitelerini, uluslararası kuruluşları ve şirketleri dünyanın en önemli iklim müzakere masalarında temsil edecek iklim diplomatları olduğuna inanıyorum.”
“44 farklı milliyetten ve Türkiye’nin 40 ilinden gençler burada birlikte düşündü, birlikte tartıştı ve birlikte çözüm aradı. Biz istiyoruz ki buradan ayrılan her genç kendi ülkesinde, kendi şehrinde ve kendi çevresinde bir Cemre olsun.”
“Türkiye’nin iklim hikâyesini dünyanın müzakere masalarında Türkiye’nin gençleri anlatsın; dünyanın farklı ülkelerinden gelen gençler de kendi toplumlarında çözümün taşıyıcısı olsun. NextGenCOP30.5 sona erdi ama burada başlayan yolculuk Antalya’ya, COP31’e ve çok daha ötesine uzanacak.”
Kapanışta “1,5°C hedefini yakın tut” mesajı
Cemre Vakfı, programda oluşan gençlik birikimini ve Antalya Anlaşması’nı Türkiye’nin COP31 yolculuğuna taşımayı hedefliyor.
Programın kapanışında komite çalışmalarında öne çıkan delegelere çeşitli kategorilerde ödüller verildi.
Ardından farklı ülkelerden gelen 200 genç delege, küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlandırma hedefine dikkat çekmek amacıyla Demokrasi ve Özgürlükler Adası’nda fener yürüyüşü gerçekleştirdi.
Altı günlük NextGenCOP30.5 böylece müzakere masasından sahaya, bilimden teknolojiye, girişimcilikten iklim diplomasisine uzanan çok katmanlı bir programın ardından tamamlandı.