Nurettin Eryılmaz
Sakarya’nın şehir kimliğinin önemli simgelerinden biri haline gelen, Aziz Duran Parkı'nda yer alan Tarihi Çark ile ilgili yeni bir çalışma yapıldı. Adapazarı'nın kültürel mirası ve en önemli sembolleri arasında yer alan Tarihi Çark'ın hikayesi, yeni nesillere aktarılmak üzere ölümsüzleştirildi.
Şehre su taşımak amacıyla yıllar önce Çark Deresi üzerine inşa edilen Tarihi Çark’ın hemen yanına "Tarihi Çark Su Tesisi" başlıklı tarihçe tabelası yerleştirildi.
1916’DA ŞEHRE ARMAĞAN EDİLDİ
Tabelada, çarkın imalatını gerçekleştiren hayırsever fabrikatör Hacı İlia Nikolaidis ile dönemin başkanı Emin Muharrem Güner'in anısı yaşatılırken; Hacı İlia Usta'nın Mekke'nin su sorununu çözen padişah nişanlı bir mucit olduğu ve Yeşilçam'a damga vuran iki ismin babası olduğu bilgileri yer aldı.
Asılan tabelada şu ifadeler yer aldı:
"HACI İLİA NİKOLAİDİS ARMAĞANI - İKİNCİ ÇARK
Bu tesis, ilki 1892 yılında Almanlara yaptırılan ve gelen suyun doğal debisiyle şehrin çeşmelerine su akıtan çarkın, şehrin hızla büyümesi karşısında yetersiz gelmesi üzerine, dönemin Adapazarı Belediye Başkanı Emin Muharrem Güner'in aracılığıyla daha sonra adı Türkiye Zirai Donatım Kurumu adını alacak Adapazarı Demir Tahta Fabrikası'ndan (DETA) temin edilen elektrikle çalışan, Adapazarlı döküm fabrikası sahibi Hacı İlia Nikolaidis'in bizzat projelendirilip dökümünü gerçekleştirdiği, çok sevdiği Adapazarlı hemşerilerine 1916 yılında kurup çalışır vaziyette armağan ettiği, 1974 senesine kadar da şehre içme suyu sağlayan Çark Su Tesisi'dir."
MEKKE'NİN SUYUNU ÇÖZEN MUCİT VE YEŞİLÇAM BAĞLANTISI
Tabelada ayrıca şu bilgilendirme metni de yer aldı:
"Adapazarlı mucit-fabrikatör Hacı İlia Usta, 1899 yılında Hicaz'da deniz suyunu içme suyuna dönüştürüp Mekke'nin içme suyu ihtiyacını gideren ve dönemin padişahı Sultan II. Abdülhamit tarafından Sanayi Madalyası ile ödüllendirilen sanayici, aynı zamanda Yeşilçam'a birçok film kazandıran ses mühendisi Yorgo İlyadis ve görüntü yönetmeni Kriton İlyadis'in de babası, Adapazarı aşığı bir hayırseverdir."