banner198

banner197

NASA duyurdu: Kayıp kara delik aranıyor

Gökbilimciler, Abell 2261 isimli galaksi kümesinin merkezinde neden süper kütleli bir kara delik tespit edemediklerini çözmeye çalışıyor. NASA'nın en güçlü teleskoplarından ikisinin kullanıldığı araştırmaya Türk asıllı bir gökbilimci, Doç. Dr. Kayhan Gültekin liderlik ediyor.

YAŞAM 28.12.2020, 22:20 28.12.2020, 22:45
19
NASA duyurdu: Kayıp kara delik aranıyor

Doktorasını kara delikler üzerine yapan ve şu anda Michigan Üniversitesi'nde görev alan Gültekin ve ekibinin yeni makalesine göre, Chandra X-ray Teleskobu ve Hubble Uzay Teleskobu’yla yapılan son gözlemlerde de kümenin merkezindeki bir galakside bulunması gereken devasa kara deliğe dair yeterli kanıt elde edilemedi.

Amerikan Astronomi Topluluğu'nun dergisinde yayımlanan makalede detaylarıyla açıklanan gözlemler, söz konusu galaksinin geçmişte başka bir galaksiyle birleştiğini ve bu nedenle yeni oluşan büyük kara deliğin dışarı fırlamış olabileceğini öne sürdü. Ancak NASA’ya göre bu gözlemlerin, devasa bir kara deliğin izlerini yakalayacak kadar hassas olmaması da ihtimal dahilinde.

Independent Türkçe'nin Forbes’a dayandırdığı haberine göre gökbilimciler, kara deliğe düşerken aşırı ısınan ve X-ışınları üreten bir materyali aramak için Chandra X-ray Teleskobu’nu kullandı ama böyle bir kaynak tespit edemedi. Bunun ardından araştırmacılar, gözlemlenen konumların hiçbirinde kara delik bulunmadığı ya da malzemenin, algılanabilir bir X-ışını sinyali üretemeyecek kadar yavaş çekildiği sonucuna vardı.

Batı Virginia Üniversitesi’nden gökbilimci ve makalenin yazarlarından Sarah Burke-Spolaor’a göre galaksinin tarihindeki herhangi bir dönemde dev bir kara delik barındırdığı kesin. Ancak ipuçları, dünyanın en hassas optik, röntgen ve radyo teleskoplarının kullanıldığı araştırmalardan şimdiye kadar kaçınmayı başardı.

Zira ekip, bugüne dek geliştirilen en iyi X-ışını teleskoplarından birini kullanarak galaksi kümesini 36 saat boyunca gözlemledi ama kayıp kara deliği tespit edemedi.

Makalenin başyazarı Kayhan Gültekin ise bu kara deliğin, “yerçekimsel dalga geri tepmesi” diye bilinen bir süreç sonunda galaksinin merkezinden atılmış olabileceğini söyledi.

Gültekin’in aktardığına göre bu süreç, birbirinin etrafında dönen iki kara delikle başlıyor. Birbirlerinin yörüngesinde dönerken her bir kara delik, yerçekimi dalgaları yayıyor ve birbirlerine yaklaştıkça dalgalar da güçleniyor. Yerçekimi dalgaları bir şekilde asimetrik yayılırsa, momentum da belirli bir yönde gelişiyor. Bu dalgalar belirli bir yönde çok fazla momentum taşırsa, nesnenin diğer yönde hareket etmesi gerekiyor. Bu durumda söz konusu nesne, galaksinin merkezinde bulunamayan bu (ikili veya birleşmiş) kara delik oluyor.

Bilim insanı, geri tepmenin ne kadar hızlı olduğunu belirlemek için karmaşık hesaplamalar gerektiğini söylüyor. Ancak en iyi tahminler, maksimum değeri 5 bin kilometre saatin (ışık hızının yüzde 1,7'si) üzerine çıkarıyor.

Gültekin, "Bu da karadeliği galaksinin dışına atıp yitirmek için yeterli" diyor ve ekliyor:

"Böylece kara delik, galaksilerarası uzayda dolaşmaya başlar."

Gültekin, teorik hesaplamalara göre parlak bir galaksi kümesinin süper kütleli kara deliğini kaybetmesinin tek mantıklı açıklamasının, nesnenin galaksiden fırlatılması olduğunu ifade ediyor. Burke-Spolaor ise ihtimali şöyle yorumluyor:

"Güneş kütlesinin milyarlarca katından fazla kütleye sahip bir şeyi hareket ettirmek gerçekten çok zordur."

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
SEDAŞ'tan memnun musunuz!
SEDAŞ'tan memnun musunuz!
24°
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 23 Temmuz 2021
İmsak 03:51
Güneş 05:39
Öğle 13:10
İkindi 17:06
Akşam 20:30
Yatsı 22:11
Puan Durumu
Takımlar O P
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30