Sakarya Tabip Odası eski Başkanı Op. Dr. Dursun Bostancı, İzmir’de bir fabrikada meydana gelen patlama ve ardından çıkan yangınla ilgili değerlendirmelerde bulundu.
Bir işyeri hekimi olarak iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarının doğrudan içerisinde yer aldığını belirten Bostancı, yaşanan olayın ardından tecrübelerini ve görüşlerini paylaşmayı mesleki sorumluluk olarak gördüğünü ifade etti.
Her iş kazasının ardından benzer soruların gündeme geldiğini belirten Bostancı, gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığı, denetimlerin yapılıp yapılmadığı ve çalışanların yeterince korunup korunmadığının sorgulanması gerektiğini söyledi.
İş güvenliğinin kaza yaşandıktan sonra hatırlanacak bir konu olmadığını vurgulayan Bostancı, insan hayatını korumak için gerekli önlemlerin önceden alınması gerektiğine dikkat çekti.
Bostancı, açıklamasında şunları kaydetti:
"Bir işyeri hekimi olarak çalıştığımdan,yani iş ve işçi güvenliği hususunda tam da işin ortasından olmam sebebiyle
İzmir'de bir fabrikada meydana gelen patlama ve ardından çıkan yangın haberini duyduğumda,
Bu konuda tecrübelerimi ve fikirlerimi paylaşmam gerektiğini düşündüm. Bunu da kendime ve mesleğime bir sorumluluk duyuyorum.
Her böyle olayın ardından aynı soruları soruyoruz: Gerekli tedbirler alınmış mıydı? Denetimler yapılmış mıydı? İşçiler yeterince korunuyor muydu?
Oysa iş güvenliği, bir kaza yaşandıktan sonra hatırlanacak bir konu değildir. İnsan hayatını korumak için önceden alınması gereken tedbirlerin bütünüdür.
Sakarya, sanayisiyle büyüyen ve gelişen bir şehrimiz. Organize sanayi bölgelerimizde ve çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren çok sayıda işletmemiz var. Bu işletmelerin, mevzuatın öngördüğü şekilde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmetlerinden yararlanması büyük önem taşıyor.
Üstelik şehrimizde iş sağlığı ve güvenliği alanında hizmet veren çok sayıda kurum ve kuruluş da bulunuyor. İşte burada önemli olan, bu hizmetlerin yalnızca yasal bir zorunluluğu yerine getirmek için değil, gerçekten çalışanların hayatını korumak amacıyla verilmesidir.
İş güvenliği uzmanlarının uyarıları dikkate alınmalı, risk değerlendirmeleri kâğıt üzerinde kalmamalı, yangın ve patlama ihtimallerine karşı gerekli önlemler düzenli olarak kontrol edilmelidir. Çalışanlar da bu konuda bilinçlendirilmeli ve eğitilmelidir.
Unutulmamalıdır ki bir fabrikada üretimin durması ekonomik kayıptır; ancak bir insanın hayatını kaybetmesi telafisi mümkün olmayan bir acıdır.
Sanayinin gelişmesi kadar, o sanayide çalışan insanın sağlıklı ve güvenli bir ortamda evine dönebilmesi de önemlidir. Çünkü hiçbir üretim, insan hayatından daha değerli değildir.
İŞ GÜVENLİĞİNDE BAĞIMSIZLIK ŞART!
Burada üzerinde özellikle durulması gereken başka bir konu daha var.
İşverenler, işyerlerinde iş güvenliği hizmeti almak için bu alanda faaliyet gösteren kurumlardan hizmet satın alıyor. Hizmetin ücretlendirilmesinde çalışan işçi sayısı ile işyerinin az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta bulunması gibi kriterler esas alınıyor.
Ancak uygulamada önemli bir sorunla karşılaşılıyor.
Bir fabrikanın iş güvenliği hizmet sözleşmesi sona erdiğinde işveren, başka hizmet kuruluşlarıyla da görüşerek fiyat araştırması yapıyor. Doğal olarak daha düşük fiyat teklif eden kuruluşu tercih edebiliyor.
Hizmet alımında rekabet elbette olabilir. Ancak söz konusu olan insan sağlığı ve can güvenliği olduğunda, en ucuz hizmeti tercih etmenin ne gibi sonuçlar doğurabileceğini de düşünmek zorundayız.
Fiyat rekabeti nedeniyle hizmetin niteliğinin düşmesi, iş güvenliği uzmanının işyerini yeterince ziyaret edememesi, çalışanlarla gerektiği kadar ilgilenememesi ciddi bir risk oluşturabilir.
Fakat bana göre işin daha önemli ve düşündürücü tarafı başka.
İş güvenliği uzmanının ücretini, denetlemek ve eksikliklerini bildirmekle yükümlü olduğu işverenin ödüyor olması, uzman açısından ciddi bir bağımsızlık sorunu yaratabilir.
Uzman, işyerinde gördüğü eksiklikleri raporlamak, alınması gereken tedbirleri istemek ve gerektiğinde işvereni uyarmak zorundadır. Ancak işverenin karşısında, ücretini kendisinin ödediği bir uzmanın bulunması, ister istemez bir çıkar çatışması ihtimalini gündeme getirmektedir.
İş güvenliği uzmanının, gerekli tedbirlerin alınmasını ısrarla istemesi karşısında, işverenin "Senin ücretini ben ödüyorum" anlayışıyla hareket etmesi ihtimali bile bu sistemin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
PEKİ NE OLMALI?
Öncelikle iş güvenliği hizmetlerinin ücretlendirilmesinde ülke genelinde objektif ve denetlenebilir bir standart oluşturulmalıdır.
Daha da önemlisi, iş güvenliği uzmanının ekonomik bağımsızlığı güvence altına alınmalıdır.
Benim önerim şudur:
İşveren, çalışanları için sigorta primlerini nasıl ilgili kamu kurumuna yatırıyorsa, iş güvenliği hizmetinin bedeli de benzer bir sistemle tahsil edilmelidir.
İşyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfı dikkate alınarak belirlenecek standart bir hizmet bedeli, bağımsız bir kamu fonunda toplanmalı; iş güvenliği uzmanlarının ücretleri bu fondan ödenmelidir.
Böylece iş güvenliği uzmanı, ücretini doğrudan aldığı işverene karşı değil, mesleki sorumluluğuna ve insan hayatına karşı bağımsız hareket edebilmelidir.
Elbette bu önerinin hukuki ve idari altyapısı, denetim mekanizması ve finansman modeli ayrıca düzenlenmelidir.
İş güvenliği, yalnızca mevzuatta yazılı bir zorunluluk, işveren açısından bir maliyet kalemi, uzman açısından da bir maaş meselesi olarak görülmemelidir.
Unutmayalım; iş kazaları yaşandıktan sonra tutulan tutanaklar, yapılan soruşturmalar ve verilen cezalar kaybedilen hayatları geri getirmiyor.
İş güvenliği uzmanı işverenin değil, öncelikle insan hayatının güvencesi olmalıdır.
Çünkü üretim elbette önemlidir. Ancak üretim uğruna insan hayatının tehlikeye atılmasına hiçbir gerekçe haklılık kazandıramaz."
