Emekli zammı için enflasyon oranları üzerinden pek çok hesaplama yapıldı. Emekli maaşlarına yapılacak zam merak edilirken Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın açıklamalarının ardından emekliye ek ödeme seçenekleri üzerindeki çalışmalar sürüyor. Seyyanen zam ve refah payı alternatifleri değerlendirilirken refah payı üzerinden ek ödeme formülü öne çıkıyor.
EMEKLİYE EK ÖDEME FORMÜLÜ ÖNE ÇIKTI
Emekli zammı için enflasyon oranları üzerinden pek çok hesaplama yapıldı. Emekli maaşlarındaki artışın ne kadar olacağı merak edilirken Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın açıkladığı emekliye ek ödeme formülü netleşiyor. Seyyanen zam ve refah payı alternatifleri üzerinde çalışmalar sürerken refah payı üzerinden ek ödeme formülü öne çıktı. Emekliye zam yüzde kaç olacak? İşte merakla beklenen soruların yanıtları...
SSK VE BAĞ-KUR İÇİN YÜZDE 10 ARTIŞ SENARYOSU
Emekliye zamda ilk adım, temmuz-aralık dönemine ilişkin enflasyon artışının emekli maaşlarına yansıtılması olacak. OVP ve bütçe hedefleri başta olmak üzere yıl sonu enflasyon tahminleri üzerinden yapılan hesaplar, SSK ve Bağ-Kur emeklilerine yüzde 10, memur emeklilerine ise yüzde 8 civarında zam yapılması yönünde şekilleniyor.
25, 30 VE 40 BİN LİRALIK MAAŞLAR İÇİN YENİ HESAP
Yüzde 10 zammı öngören en güçlü senaryoya göre 25 bin TL emekli maaşı alan bir SSK veya Bağ-Kur emeklisinin zamlı maaşı 27 bin 500 TL'ye yükselecek. 30 bin TL olan maaş 33 bin TL'ye, 40 bin TL düzeyindeki maaş ise 44 bin TL'ye çıkacak.
EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI NE OLACAK?
En düşük emekli maaşına, yani taban aylığa yapılacak artış yasayla belirleniyor. Son dönemde en düşük emekli maaşı, SSK ve Bağ-Kur emeklilerine yapılan zam oranı doğrultusunda artırılıyor.
TABAN AYLIKTA 26 BİN LİRA HESABI
Mevcut 23 bin 552 TL'lik taban aylığa yüzde 10 artış uygulanması durumunda en düşük emekli maaşı yaklaşık 25 bin 907 TL'ye ulaşacak. Bu tutarın yukarı yuvarlanarak 26 bin TL'ye çıkarılması öngörülüyor. En düşük emekli maaşına yapılacak artışa ilişkin yasal düzenlemenin aralık ayı sonunda veya Ocak 2027'de Mecliste kanunlaştırılması gerekiyor.
YÜZDE 8 SENARYOSUNDA AYLIK 34 BİN 50 LİRA
Memur emeklileri, toplu sözleşme zammı ve enflasyon farkı hesabına göre zam alıyor. Memur emeklilerine 2027 yılının ilk altı aylık dönemi için yüzde 5 toplu sözleşme zammı uygulanacak. En düşük memur emekli aylığı, yüzde 8 artış senaryosuna göre ocak ayında 31 bin 528 liradan 34 bin 50 lira seviyesine ulaşacak.
HER SEÇENEK İÇİN İLAVE KAYNAK HESAPLANIYOR
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının teknik çalışmalarını yürüttüğü emekliye ek ödeme sürecinde, masadaki formüller "seyyanen zam" ve "refah payı" ekseninde şekilleniyor. Etki analizi bu iki formül üzerinden hazırlanıyor. Her formül için ne kadar ilave kaynak gerektiği hesaplanıyor.
PRİM ÖDEMESİ, GÜN SAYISI VE YAŞ ESAS ALINACAK
Yürütülen çalışmada, refah payı üzerinden ek ödeme yapılması formülü öne çıktı. Ek ödeme miktarının belirlenmesinde üç kriter esas alınacak. Emekli maaşının bağlanmasında da dikkate alınan bu kriterler, "prim ödemesi", "prim gün sayısı" ve "yaş" olarak sıralanıyor.
ÇALIŞMA DURUMU VE EMEKLİLİK STATÜSÜ DE DİKKATE ALINACAK
Bu kriterlerin yanı sıra 17 milyon 860 bin emeklinin Emekli Sandığı, SSK, Bağ-Kur veya yurt dışı emeklisi olması, yaşı ve çalışıp çalışmaması gibi özellikleri de dikkate alınarak ek ödeme miktarı planlanacak.
İLK BASAMAĞIN 3 BİN 600 GÜNDEN BAŞLAMASI PLANLANIYOR
Refah payını belirlemek için "prim basamakları" oluşturulması planlanıyor. Her prim basamağı için bir ek ödeme miktarı belirlenecek. İlk basamak 3 bin 600 prim gününden başlayacak. Örneğin 4 bin 700 gün ile 9 bin gün ve üzeri gibi üç veya dört ayrı basamak oluşturulacak. Emeklinin prim ödemesi ve prim gün sayısına göre alacağı ek ödeme miktarı belirlenecek.
EK ÖDEME İÇİN NE KADAR KAYNAK AYRILACAK?
Her emeklinin ne kadar alacağına ilişkin etki analizi yapılırken mevcut ödeneklere ilave olarak 1,1 trilyon TL'lik kaynak öngörülüyor. Bu amaçla vazgeçilen eşel mobil destek uygulamasıyla şimdiden yaklaşık 500 milyar liralık kaynak alanı açılmış durumda. Ortalama en az yüzde 15 ilave ödeme hesaplanıyor. Nihai artış oranı; ayrılacak ödeneğin miktarına, hangi emeklileri kapsayacağına ve yaş ile prim günü kriterlerinin nasıl uygulanacağına göre şekillenecek.
EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞINDA 30 BİN LİRA BEKLENTİSİ
Ortalama en az yüzde 15 ek ödeme tahminine göre, enflasyon artışıyla 23 bin 552 liradan 26 bin TL'ye çıkması öngörülen en düşük emekli maaşının 29 bin 900-30 bin TL aralığına ulaşması bekleniyor. Ocak ayı aylığının yüzde 8 artış senaryosuna göre 31 bin 528 liradan 34 bin 50 liraya çıkması öngörülen en düşük memur emekli aylığının ise yüzde 15 ek ödemeyle 39 bin 158 TL'ye ulaşabileceği hesaplanıyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI AYRI PAKETTE HAZIRLANIYOR
Kamuoyunda "Vatandaşlık maaşı" olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) çalışmasının emekliye ek ödeme paketine dahil olduğu yönünde yanlış bir algı söz konusu. AK Partili kaynakların verdiği bilgiye göre vatandaşlık maaşı, "sosyal destek" programı ekseninde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından emekliye ek ödeme çalışmasının tamamen dışında yürütülüyor.
2,5 MİLYON HANEYE DESTEK ÖDEMESİ PLANI
Bu paket için de etki analizi çalışmaları yürütülüyor. Bölgesel dengeler dikkate alınarak il il, hane hane "gelir seviyesi haritası" çıkarılıyor. İlk belirlemelere göre 2,5 milyon haneye 1,35 trilyon TL destek ödemesi planlanıyor.
EMEKLİLER VE ASGARİ ÜCRETLİLER DE KAPSAMDA
Vatandaşlık maaşı destek ödemelerinden en düşük emekli maaşı olan 23 bin 552 TL ve altında aylık alan emekliler ile asgari ücretliler de yararlanabilecek. Yardım miktarının aylık asgari ücretin üçte biri olan 9 bin 358 TL seviyesinde olması öngörülüyor. Ödemelerin; elektrik, doğal gaz, barınma ve yakacak yardımını içeren "konut desteği", çocuk yardımı, kira ve abonelik faturaları desteği ile gıda yardımı kalemlerinde yapılması planlanıyor.
PRİM VE YAŞ KRİTERLERİNE VURGU
Kaynaklar, emekli aylıklarının belirlenmesinde yaş, prim miktarı ve prim süresinin etkili olduğunu belirtti. Herkesin aynı miktarda prim ödemediğini vurgulayarak bu kriterlere göre farklı tutarlarda ek ödeme yapılmasının Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olmayacağını savundu.
HER BASAMAK İÇİN AYRI ÖDEME TUTARI BELİRLENECEK
AK Parti kaynakları, Sabah Gazetesi'nden Önder Yılmaz'a yaptıkları açıklamada, "Bütçe imkânları ayarlanıyor. Ek ödeme için ne kadar yedek akçe çıkacak çalışılıyor. Önce normal zamlar yapılacak. Rakamların en düşük emekli aylığının 26 bin TL civarında olması öngörülüyor. Sonrasında ek ödemeler belirlenecek. Prim, prim gün sayısı, yaş gibi temel kriterler, çalışıp çalışmama gibi ek faktörleri de dikkate alıyoruz. Ek ödeme için 3-4 farklı aralıkta basamak oluşturulacak. Her basamak için bir ödeme miktarı belirlenecek" dedi.
