Sakarya'nın Hendek ilçesi Yukarıçalıca mevkisinde yaklaşık 15 dönüm arazi üzerine kurulu havai fişek fabrikasında, 3 Temmuz 2020'de saat 11.15'te meydana gelen patlama, 7 kişinin ölümüne, 127 kişinin yaralanmasına neden oldu.
Yaklaşık 50 kilometre uzaklıktaki bölgelerden dahi duyulan patlama, fabrikanın çevresindeki Yukarıçalıca ve Akarca mahallelerinde büyük hasara yol açtı. Evlerin camları kırıldı, kapılar yerinden çıktı, çatı ve tavanlarda ciddi hasarlar oluştu. Patlama sonrası çevredeki tarım arazileri ve ekinler de savrulan küller nedeniyle zarar gördü.
Faciada 7 kişi yaşamını yitirirken, 127 kişi de yaralandı. Olay yerine sağlık, UMKE, AFAD, itfaiye, jandarma ve polis ekiplerinden oluşan 713 personel, 182 araç, 2 arama köpeği, 2 ambulans helikopter, 2 söndürme helikopteri ve 1 yangın söndürme uçağı sevk edildi.
Hayatını kaybeden Havva Çelik, Sabahattin Tepeçınar, Halis Yılmaz, Muhammet Seyfi Çanakçı, Erhan Ateş ve Muhammet Aygün Sakarya'da, Ramazan Kor ise memleketi Çorum'da toprağa verildi.
PATLAYICILAR KONTROLLÜ ŞEKİLDE İMHA EDİLDİ
Patlamanın ardından bölgede bulunan patlayıcı maddelerin tahliyesi ve imhası, Jandarma Genel Komutanlığı Patlayıcı Madde İmha Timi (PAMİT) tarafından gerçekleştirildi. Kontrollü patlatmalar öncesinde çevre mahallelerde cami hoparlörlerinden duyurular yapılarak vatandaşlar bilgilendirildi.
İlgili bakanlık tarafından fabrikanın bulunduğu 180 dönümlük alanın sanayi imarı resen iptal edilirken, Sakarya Valiliği de fabrikanın ruhsatını iptal etti.
BİLİRKİŞİ RAPORU: 6 AYRI PATLAMA MEYDANA GELDİ
Patlamaya ilişkin hazırlanan yaklaşık 200 sayfalık bilirkişi raporunda, yaklaşık 30 ton TNT'ye eş değer 12,6 ton piroteknik malzemenin 6 ayrı kez infilak ettiği tespit edildi.
Rapora göre en büyük patlama, 5 bin 700 kilogram gök bombasının infilakıyla meydana geldi ve yaklaşık 19 metre çapında çukur oluştu. Patlamalar sonucu ayrıca 17 metre, 11 metre, 10 metre ve 4 metre çaplarında dört ayrı çukur daha meydana geldi.
Jandarma Kriminal Laboratuvarı tarafından yapılan kimyasal analizlerde numunelerde patlayıcı kalıntısına veya yangını başlatıcı petrol türevlerine rastlanmadı. Hazırlanan inceleme raporlarında olayın kaza sonucu meydana geldiği, saldırı ya da sabotaja ilişkin herhangi bir bulgu bulunmadığı belirtildi.
USULSÜZ ÜRETİM VE DEPOLAMA TESPİTLERİ GEREKÇELİ KARARA YANSIDI
Mahkemenin 312 sayfalık gerekçeli kararında, fabrikanın "Çin Mahallesi" olarak adlandırılan bölümünde mevzuata aykırı şekilde barut üretimi ve depolaması yapıldığına dikkat çekildi.
Kararda, yaklaşık 1,5 yıl boyunca Çinli bir uzmanın tarifleri doğrultusunda barut üretimi denemeleri yapıldığı, tonlarca barutun üretildiği, ruhsatsız binalarda piroteknik malzemelerin depolandığı ve bu durumun patlamanın büyüklüğünde belirleyici rol oynadığı vurgulandı.
Bilirkişi raporları doğrultusunda fabrika sahiplerinin asli, diğer sanıkların ise tali kusurlu olduğu değerlendirmesine yer verildi.
İLK YARGILAMA SÜRECİNDE HAPİS CEZALARI VERİLDİ
Patlamanın ardından yürütülen soruşturma kapsamında sorumlu müdür, ustabaşı, iş güvenliği uzmanı ve fabrika sahiplerinin de aralarında bulunduğu şüpheliler gözaltına alındı. Hazırlanan iddianame kapsamında 7 sanık hakkında "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan dava açıldı.
Sakarya 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 28 Şubat 2022 tarihinde görülen karar duruşmasında fabrika sahipleri Yaşar C. ve Ali Rıza Ergenç C.'yi 16 yıl 3'er ay, Hasan Ali V.'yi 12 yıl 6 ay, diğer sanıkları ise 6 yıl 8'er ay hapis cezasına çarptırdı.
YARGITAY KARARLARIN BİR KISMINI BOZDU
İstinaf sürecinin ardından dosya Yargıtay 12. Ceza Dairesi'ne taşındı. Yargıtay, sanıklardan Ali Rıza Ergenç C. hakkındaki mahkûmiyet kararını onarken, fabrika sahibi Yaşar C. yönünden önemli bir değerlendirmede bulundu.
Yüksek Mahkeme, Yaşar C.'nin eyleminin "bilinçli taksir" yerine "olası kastla öldürme" ve "olası kastla yaralama" kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek hükmü bozdu. Diğer bazı sanıklar hakkında verilen cezalar da suç vasfındaki değerlendirme ve ceza miktarına ilişkin gerekçelerle hukuka uygun bulunmadı.
YEREL MAHKEME DİRENME KARARI VERDİ
Yargıtay'ın bozma kararının ardından yeniden görülen davada Sakarya 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 26 Eylül 2025 tarihinde bozma ilamına uymayarak önceki kararında direndi.
Mahkeme, ilk kararındaki "bilinçli taksir" değerlendirmesinin hukuka uygun olduğu kanaatini korurken, tutuklu sanık Yaşar C.'nin 15 milyon lira güvence yatırması ve "konutu terk etmeme" şeklindeki adli kontrol tedbiri uygulanması şartıyla tahliyesine karar verdi.
Direnme kararı nedeniyle davadaki hukuki süreç kesin olarak sonuçlanmazken, dosyanın üst yargı mercilerindeki inceleme süreci devam ediyor.
İKİNCİ PATLAMADA 3 ASKER ŞEHİT OLDU
Faciadan altı gün sonra, 9 Temmuz 2020'de fabrikanın patlayıcılarının Adapazarı Taşkısığı mevkisinde kontrollü imhası sırasında ikinci bir patlama meydana geldi. Patlamada 3 asker şehit olurken, 4 jandarma personeli ile kamyon şoförü yaralandı.
Bu olaya ilişkin açılan davada dönemin İl Jandarma Komutanı ile üç jandarma personeli yargılandı. Sakarya 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 9 Ocak 2024 tarihinde verdiği kararla sanıklardan B.G.'yi "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan 8 yıl 10 ay 20 gün hapis cezasına çarptırırken, diğer üç sanığın beraatine hükmetti.
