Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), son dönemde birçok belediye tarafından turistik tanıtım amacıyla gerçekleştirilen canlı yayın uygulamalarına ilişkin kamuoyunu bilgilendiren bir açıklama yayımladı.
KVKK, belediyelerin cadde, meydan, park, sahil ve benzeri yoğun kullanılan alanlara yerleştirdiği kameralar aracılığıyla internet sitelerinde canlı yayın yaptığı yönünde çok sayıda ihbar ve şikâyet aldığını belirtti. Yapılan incelemelerde, söz konusu yayınlarda vatandaşların yüzlerinin görülebildiği ve araç plakalarının okunabildiği tespit edildi.
KİŞİSEL VERİ VURGUSU
Kurum, görüntülerin kayıt altına alınmasa dahi internet üzerinden canlı olarak yayımlanmasının kişisel verileri erişilebilir hale getirdiğini ve bunun 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında kişisel veri işleme faaliyeti olarak değerlendirildiğini bildirdi.
Açıklamada, belediyelerin bu tür yayınlar için açık bir yasal dayanağa sahip olmadığı, ayrıca turistik tanıtım amacıyla yapılan yayınların güvenlik amacıyla gerçekleştirilen resmi kamera izlemeleri kapsamında değerlendirilemeyeceği ifade edildi.
İDARİ YAPTIRIM UYARISI
KVKK, mevcut canlı yayın faaliyetlerinin kişilerin kimliklerinin tespit edilmesine yol açtığı durumlarda derhal sonlandırılması gerektiğini belirterek, gerekli tedbirleri almayan belediyeler hakkında idari yaptırım uygulanabileceğini duyurdu.
KVKK'NIN AÇIKLAMASI ŞU ŞEKİLDE:
"Belediyeler tarafından turistik tanıtım amacıyla cadde, meydan, park, sahil gibi il/ilçelerin işlek veya turistik bölgelerine kameralar kurulduğu ve kamera görüntülerinin belediyelerin internet sitesinde herkesin izleyebileceği şekilde canlı olarak yayımlandığı yönünde Kurumumuza çok sayıda ihbar ve şikâyet intikal etmiştir. Söz konusu uygulamanın ülke genelinde yaygın olduğu tespit edildiğinden, kişisel veri güvenliğinin sağlanması ve hak ihlallerinin önlenmesi amacıyla kamuoyunun bilgilendirilmesine ihtiyaç duyulmuştur.
Kişisel Verileri Koruma Kurulunca yürütülen incelemelerde, belediyelerce turistik tanıtım amacıyla konumlandırılan kameraların açıları sebebiyle gerçek kişilerin yüzlerinin göründüğü ve araç plakalarının okunabildiği belirlenmiştir. Bu verilerin kişisel veri niteliğinde olduğu gözetildiğinde; kamerayla izleme, görüntüler kaydedilmese dahi internet üzerinden canlı olarak yayımlanması, kişisel verileri erişilebilir kıldığından 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında bir kişisel veri işleme faaliyeti olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle veri sorumlusu olan belediyelerin Kanun’un 12’nci maddesi uyarınca kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini ve bu verilere yetkisiz erişilmesini önlemek amacıyla gerekli her türlü teknik ve idari tedbiri alması zorunludur.
6698 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde kişisel verilerin işlenme şartları sayılmış olup, anılan maddenin birinci fıkrasında, kişisel verilerin ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemeyeceği; ikinci fıkrasında belirtilen şartlardan (-Kanunlarda açıkça öngörülmesi, -Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması, -Bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması kaydıyla, sözleşmenin taraflarına ait kişisel verilerin işlenmesinin gerekli olması, -Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması, -İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması, -Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için veri işlemenin zorunlu olması, -İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için veri işlenmesinin zorunlu olması) birinin varlığı halinde ise ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın kişisel verilerinin işlenmesinin mümkün olduğu hükme bağlanmıştır.
Belediyelerin görev ve sorumluluklarını düzenleyen 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesi belediyelere, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla kültür ve sanat, turizm ve tanıtım hizmetlerini yapma yetkisi vermektedir. Ancak bu hüküm, belediyelerin turistik tanıtım amacıyla doğrudan kamerayla canlı izleme yapabileceğine dair açık bir yasal yükümlülük içermemektedir. Ayrıca bu tür yayınlar, yetkili kamu makamlarınca kamusal alanların güvenliğini sağlamak amacıyla yapılan izlemeler kapsamında da değerlendirilemeyecektir.
Bu tür veri işleme faaliyetlerinin Kanun’da yer alan “ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için veri işlenmesinin zorunlu olması” hukuki sebebine dayandırılması için ise veri sorumlusunun meşru menfaati ile ilgili kişinin menfaatleri ve temel hak ve özgürlükleri arasında ciddi bir denge testi yapılması ve işlemenin Kanun’un 4’üncü maddesi uyarınca “işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma” ilkesine uygun olması gerekmektedir. Ölçülülük değerlendirmesinde, ilgili kişilerin kamerayla izleme yapılmayacağına ilişkin objektif makul mahremiyet beklentileri önem arz etmekte olup, kişilerin mahremiyet beklentisi ise izlenen alana göre farklılaşmaktadır. Zira özel hayata saygı hakkı bireyin diğer insanlarla ve dış dünyayla ilişki kurma ve geliştirme hakkını (özel sosyal hayat hakkı) da içerdiğinden, kişilerin özel hayatının korunacağına dair makul beklentisinin olması halinde, kamuya açık alanlar da özel hayat kapsamında değerlendirilmektedir. Bahsedilen hususlar gözetilerek yapılan denge testinde;
- Kameraların meydan, yürüyüş yolu, oturma alanları ve kumsal gibi kişilerin sosyalleşerek dinlendiği ve vakit geçirdiği alanlarda davranışlarının izlenmemesini bekleyebileceği, yapılan izlemelerin ilgili kişilerin özel hayata saygı hakkına müdahale teşkil ettiği,
- Görüntülerin anlık olarak internette yayımlanması sebebiyle sınırsız sayıda kişinin görüntülere erişebildiği, bu durumun üçüncü kişiler tarafından görüntülerin turizm dışındaki amaçlarla veyahut hırsızlık, tehdit, şantaj, şiddet gibi kötü niyetli amaçlarla kaydedilmesini, aktarılmasını ve kullanılabilmesini mümkün kıldığı için ilgili kişiler açısından telafisi güç zararlar doğurma riski barındırdığı
dikkate alındığında, turizm ve kentin tanıtılması amacıyla ilgili kişilerin temel hak ve özgürlüklerine yapılan müdahalenin, orantılı olmadığı, kişiler tanımlanmayacak ve kişisel veri içermeyecek şekilde görüntüleme yapılması suretiyle veya kişisel veri içermeyen görüntü ve fotoğraf yayımlanması vb alternatif yollarla da aynı amaca ulaşılabileceği değerlendirilmektedir. Bu kapsamda;
- Belediyelerin turizm ve tanıtım amacıyla, gerçek kişilerin kimliklerinin tespit edilmesine yol açan ve 6698 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan herhangi bir hukuki sebebe dayanmayan mevcut canlı yayın faaliyetlerini ivedilikle durdurması ve söz konusu canlı yayın faaliyetlerinin ilgili kişilerin kişisel verileri işlenmeyecek şekilde alternatif yollarla sağlanması hususunda gerekli tedbirlerin alınması gerektiği,
- Kişisel veri güvenliğine yönelik gerekli tedbirlere ve Kurul Kararlarına uygun hareket etmediği tespit edilen veri sorumlusu belediyeler hakkında 6698 sayılı Kanun’un 18’inci maddesi çerçevesinde idari yaptırım tesis edilebileceği
hususu kamuoyuna saygı ile duyurulur."
