Emeklilikte Yaşa Takılanlar'ın (EYT) şartları belli oldu.  4A kategorisinde SSK'lılar 5 bin gün prim, erkeklerde 25 ve kadınlarda 20 yıl çalışma süreleri şartını taşıyanlar yaşa bakılmaksızın emekli olabilecekler.

Yargıtay'dan emsal nafaka kararı: O harcamalar artık nafaka sayılmayacak! Yargıtay'dan emsal nafaka kararı: O harcamalar artık nafaka sayılmayacak!

4B-4C kategorisinde Bağ-Kur ve emekli sandığında ise prim günü kadınlarda 7 bin 200 gün erkeklerde 9 bin gündü. 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlara 1999 düzenlemesi öncesinin hakları sigortalıya tekrar sağlanacak.

15 Ocak'ta düzenlemenin kanunlaşması bekleniyor
Yapılan açıklamalara göre EYT'nin 15 Ocak'a kadar Meclis'ten çıkarak yasalaşması ve hak edenlerin ilk maaşlarını 1 Şubat'ta alması beklentiler dahilinde. Tabii yaşanacak yoğunluk nedeni ile emekliler maaşlarını geç de olsa ilerideki tarihlerde toplu olarak alabilecek.

Başvuranlar emekli olabilecek
EYT'ye başvuru süreci de 2 milyon 250 bin emekli adayının e-Devlet'e girerek başvuru yapmaları ile başlayacak.

8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olup diğer şartları henüz tamamlamayan yaklaşık 3,45 milyon kişi de belirtilen sigortalılık süresini tamamladıklarında emekli olmayı hat edecek.

EYT'lilerin maaş hesaplaması nasıl yapılacak
EYT'liler ise emekli maaşı ve tazminat hesaplamalarını merak etmeye başladı. 2023 Ocak zammı ile farkın 42 bin 500 TL'yi aşması bekleniyor.

Hesaplar 3 dönem üzerinden yapılacak
EYT yasası çıktıktan sonra yaş şartı dışındaki şartları tamam olanların; örneğin primi ve sigortalılık süresi tamam olanların maaş hesapları, diğer tüm emekli aylığı bağlananlar gibi, 1999 yılı öncesi, 1999 yılı - 2008 arası ve 2008'den sonraki dönem olmak üzere 3 dönem üzerinden yapılacak.

Bu 3 dönemdeki hesaplar yapılıp birleştirilerek emeklinin maaşı ortaya çıkacak. Kısacası emekli maaşı hesaplaması yapılırken sigortalılık dönemindeki tüm kazançlar dikkate alınacak.

Herkesin hesabı kendi özelinde çıkartılacak
Kişilerin çalıştıkları yıllar, aylık kazançları, çalışma süreleri, yaş beklerken ödenen fazla primler ve işe ara verip vermemiş olmaları emekli maaşı hesaplanırken ödenecek tutarı ortaya çıkaracak.

1999 öncesindeki gün ve kazançlar dikkate alınacak
Maaş hesaplanırken ilk olarak 1999 öncesindeki gün ve kazançlar dikkate alınacak ve aylık bağlama oranı ile çarpılacak. Burada çıkan rakam bugüne güncellenecek. Daha sonra 1999 ile 2008 arasındaki dönem için de yine aylık bağlama oranı ve yeni güncelleme katsayıları kullanılacak.

Büyüme oranı devreye girecek
Burada büyüme oranı devreye giriyor. 2008 sonrası için ise yine farklı bir aylık bağlama oranı ve büyüme hızının yüzde 30'u alınacak. Bir önceki yılın enflasyon oranı da maaş hesaplamasında ve güncellemesinde kullanılacak. Böylece bu 3 hesap toplanarak emekli maaşı oluşturulacak.

Kimler yüksek emekli maaşı alacak
EYT'ye tabi olanlar da temelde bütün emekliliğe hak kazanmışlar gibi prim gün sayısının çok olmasına bağlı olarak değil SGK'ya bildirilen prime esas kazanca göre maaş alacak. Yani brüt maaşı yüksek olanlar daha fazla emekli maaşı alacak.

Maaşı asgari ücretten gösterilenlerin emekli maaşı da düşük olacak
Bütün çalışma hayatı asgari ücret üzerinden bildirilenler ise daha düşük maaş alacak. Burada üç ayrı hesaplama yapıldığı için tüm kazançlar önem kazanıyor.

Son yıllara bakılmayacak
Yani son yıllar değil ilk çalışma hayatınızdan bu güne kadar tüm kazançlarınıza bakılıyor.

Ayrıca 3 döneme ilişkin farklı "Aylık Bağlama Oranları" ve güncelleme katsayılarıyla nedeniyle; bu oranların yüksek olduğu dönemlerde primi daha fazla olan hak sahipleri daha yüksek emekli maaşı alacak.

En düşük maaş asgari ücret oranı uygulandığında en düşük emekli aylığı 5 bin TL'li geçecek
En düşük emekli maaşı Temmuz döneminde 3 bin 500 TL idi. Bu rakamın belirlendiği tarihteki asgari ücrete oranı yüzde 63,63 olmuştu. 2023 yılında asgari ücret 8 bin 500 TL olarak belirlendi. Buna göre yüzde 63,63 oranı kullanılırsa düşük emekli maaşı 5 bin 409 TL olacak. Yani EYT ile emekli olacak hak sahibi en düşük 5.400 TL civarında bir ücret alacak.

EYT'Lİ emeklilik için istifa edince tazminat hakkı kazanıyor
EYT yasası ile emekli olacakların merak ettiği konulardan bir diğeri maaş dışında tazminat hesabı oldu. EYT yasasına tabi olacakların önemli bir kısmı mevcut durumda çalışıyor.

EYT yasasının yürürlüğe girmesi sonrası emeklilik başvurusu için karar aldıklarında tazminat hakları da doğacak.

Burada işçinin ihbar tazminatı hakkı bulunmazken kıdem tazminatı ödemesi yapılıyor.

Son brüt maaş tazminat için doğrudan belirleyici
Kıdem tazminatı son brüt maaş üzerinden çalışılan sürenin tamamına göre hesaplanıyor. Burada her yıl ocak ve temmuz aylarında belirlenen memur zam oranı aynı zamanda kıdem tazminatı tavanına da yapılan zammı belirliyor.

Temmuz zammı sonrası kıdem tazminat tavanı 15 bin 371 TL oldu
Temmuz memur zammı sonrası en yüksek kıdem tazminatı 15 bin 371 TL oldu. Bu tavan ocak yeniden yükselecek. Ocak 2023'te memurlar için belirlenen toplu sözleşme zammı yüzde 8. Bunun üzerine Temmuz dönemindeki toplu sözleşme zammı üzerindeki enflasyon farkı da eklenerek yeni zam oranı belirlenecek.

Kıdem tazminatı için sadece damga vergisi var
Yasalara göre kıdem tazminatından sadece damga vergisi alınabiliyor. Hak sahibine kıdem tazminatı tek seferde ve nakit olarak banka yoluyla ödeniyor.

Tazminat hesabı giydirilmiş ücret ile yapılıyor
Tazminat hesabı yapılırken son brüt maaş dikkate alınıyor. Ancak brüt maaş hesabına sadece kazanç değil yıl içindeki ödemeler katılıyor. Buna giydirilmiş brüt ücret deniliyor. Bu ücret belirlenirken düzenli olan ödemeler dikkate alınıyor. Prim, mesai gibi değişken ödemeler brüt ücrete eklenmiyor ancak ikramiye, yemek parası, kıyafet parası, görev tazminatı, kasa tazminatı gibi düzenli ödemeler brüt ücrete eklenerek prime esas kazancı artırıyor.

2023 yılı asgari ücret tablosu

  • Brüt Asgari Ücret 10 bin 008 TL
  • SGK Primi yüzde 14 1.401 TL
  • İşsizlik Sigortası Primi yüzde 1.100 TL
  • Kesintiler Toplamı 1.501 TL
  • Net Asgari Ücret 8 bin 506 TL

Brüt maaşı 10 bin 8 TL olan bir işçiye her yıl 2 dini bayramda da maaş ikramiyesi verildiğini varsayıldığında, buişçinin brüt ücreti şöyle hesaplanıyor:

  • Brüt ücret: 10 bin 008 TL
  • Brüt ikramiye: 20 bin 16 TL
  • Ücrete eklenecek aylık ikramiye: 20 bin16/12= 1.668 TL
  • Giydirilmiş brüt ücret: 11 bin 676 TL

Bu hesaba göre işçinin tazminatı brüt asgari ücret olan 10 bin 8 TL'den değil 11 bin 676 TL üzerinden hesaplanacak.

Tazminat hesabı yıl, ay, gün olarak yapılıyor
Tazminat hesaplanırken işçinin çalıştığı tüm zamanlar yıl, ay, gün hesabı olarak dikkate alınıyor. Asgari ücret üzerinden işçinin 10 yıl 5 ay ve 15 gün çalışmış olduğunu varsayıldığında.

  • Giydirilmiş brüt ücret: 11 bin 676 TL
  • 10 yıllık tazminat: 116 bin 760 TL
  • 5 aylık tazminat: (11 bin 676/12)x5 = 4 bin 865 TL
  • 15 günlük tazminat : (11 bin 676/360)x15 = 486,5 TL
  • Toplam tazminat: 122 bin 111,5 TL

2022 asgari ücret ile tazminat hesabı
Örnek işçi üzerinden 2022 asgari ücret ile tazminat hesabını yapıldığında; Temmuz zammı sonrası 2022 asgari ücret net 5 bin 500,35 TL, brüt 6 bin 471 TL olarak uygulandı.

  • 2022 Brüt asgari ücret: 6 bin 471 TL
  • Brüt ikramiye: 12 bin 942 TL
  • Ücrete eklenecek aylık ikramiye: 12 bin 942/12= 1.078,5 TL
  • Giydirilmiş brüt ücret: 7 bin 579,5 TL

Bu hesaba göre işçinin tazminatı brüt asgari ücret olan 6 bin 471 TL'den değil 7bin 579,5 TL üzerinden hesaplanacaktı. Bu az önceki örnekteki gibi 10 yıl 5 ay ve 15 gün çalışmış olduğunu varsayıldığında:

  • Giydirilmiş brüt ücret: 7 bin 579,5 TL
  • 10 yıllık tazminat: 75 bin 975 TL
  • 5 aylık tazminat: (7 bin 579,5/12)x5 = 3 bin 158,12 TL
  • 15 günlük tazminat : (7 bin 579,5/360)x15 = 315,81 TL
  • Toplam tazminat: 79 bin 448,93 TL

Ocak zammı ile tazminat farkı hesabı 42 bin 500 TL'yi aştı
2023 ve 2022 asgari ücretleri kullanarak yaptığımız bu hesaplamalara göre asgari ücret üzerinden maaş alan 10 yıl 5 ay ve 15 gün çalışmış bir işçi yeni yılda emeklilik başvurusu yapıp işinden ayrılırsa 42 bin 663 TL daha fazla tazminat elde edecek.