Ancak artan talep, dolandırıcılık yöntemlerinin de çeşitlenmesine yol açtı. Uzmanlar, alıcıların yalnızca ekspertiz raporuna değil, aracın kimlik bilgileri ve fiziki detaylarına da dikkat etmesi gerektiği konusunda uyarıyor.
Kilometre Düşürme Hâlâ İlk Sırada
İkinci el araç piyasasında en yaygın usulsüzlüklerin başında kilometre düşürme geliyor. Dijital sistemlerin yaygınlaşmasına rağmen araçların kilometre bilgisiyle oynanması hâlâ mümkün olabiliyor. Geçmiş yıllara göre azalma görülse de kilometresi düşürülmüş araçlar piyasada varlığını sürdürüyor.
Kilometre düşürme işlemi, aracın değerini olduğundan yüksek göstermek amacıyla yapılıyor. Bu durum, alıcının hem fazla ödeme yapmasına hem de ilerleyen süreçte ciddi mekanik sorunlarla karşılaşmasına neden olabiliyor.
“İki Araç” Yöntemiyle Temiz Rapor Tuzağı
Son dönemde öne çıkan dolandırıcılık yöntemlerinden biri de “iki araç” sistemi olarak biliniyor. Aynı marka, model, yıl ve hatta renkte iki benzer araç kullanılıyor.
Araçlardan biri sorunsuz şekilde ekspertize sokuluyor ve temiz rapor alınıyor. Ancak noter satışında ekspertize giren araç yerine kusurlu olan diğer araç devrediliyor. Görünüm olarak büyük benzerlik taşıdığı için alıcı çoğu zaman durumu fark edemiyor. Uzmanlar, satış öncesinde mutlaka şase numarasının ruhsat bilgileriyle birebir karşılaştırılması gerektiğini vurguluyor.
“Change” Tuzağı ve Şase Müdahaleleri
Hürriyet.com’dan İsmail Sarı’nın haberine göre, ikinci el piyasasında artış gösteren bir diğer risk ise “change” yöntemi. Bu yöntemde şase numarasının bulunduğu bölüm kesilerek başka bir araçtan alınan parça kaynatılıyor ve aracın kimliği değiştiriliyor.
Şase numarası her araçta kolay görülebilen bir noktada yer almayabiliyor. Bazı modellerde taban halısının altında, podye bölgesinde, torpido içinde ya da bagaj havuzunda bulunabiliyor. İyi yapılmış işlemler, dışarıdan bakıldığında fark edilmeyebiliyor.
Uzmanlara göre şase numarasının orijinalliğini resmi olarak doğrulama yetkisi yalnızca yetkili kurumlarda bulunuyor. Bu nedenle cam önü etiketi, kapı direği etiketi ve çakılı şase numarasının birlikte kontrol edilmesi öneriliyor.
ECU Yazılımıyla Arıza Gizleme Yöntemi
Son dönemde gündeme gelen bir diğer risk ise ECU yazılımıyla arıza gizleme yöntemi. Bu uygulamada aracın motor kontrol ünitesi, ABS, airbag veya şanzıman sistemlerine yazılımsal müdahale yapılıyor.
Bu müdahalelerle arıza lambaları devre dışı bırakılabiliyor, arıza kodları pasif hale getirilebiliyor veya OBD cihazı bağlandığında hata görünmemesi sağlanabiliyor. Bazı durumlarda arızalı sistemler çalışıyormuş gibi simüle edilebiliyor. Uzmanlar, detaylı yol testi ve deneyimli ekip incelemesiyle bu tür müdahalelerin büyük ölçüde tespit edilebildiğini belirtiyor.
Test Sürüşünde Nelere Dikkat Edilmeli?
Ekspertiz sürecinde fren, süspansiyon ve yanal kayma testleri cihazlarla ölçülüyor. Ancak yalnızca cihaz sonuçlarına güvenmek yeterli görülmüyor. Yol testi sırasında fren performansı, vites geçişleri, süspansiyon sesleri, vuruntu ve titreşimler dikkatle gözlemlenmeli.
Rampa kalkış testleri ise motor ve şanzımanın gerçek performansını ortaya koyabiliyor. Özellikle otomatik şanzımanlı araçlarda geçişlerin sarsıntısız olması kritik önem taşıyor.
Fren Sisteminde Sadece Balata Yeterli mi?
Balatalar aşınabilen sarf malzemeleri arasında yer alıyor ve tek başına arıza göstergesi sayılmıyor. Ancak fren sistemi yalnızca balata kalınlığına bakılarak değerlendirilemiyor. Fren hidroliği seviyesi, kaçak kontrolü, disk ve kampana durumu ile hortum ve borulardaki aşınmalar da incelenmeli.
Asıl belirleyici kriterler ise frenleme gücü ve fren sapmasının test cihazlarıyla ölçülmesi olarak öne çıkıyor.
Airbag Kontrollerinde Şüpheli Detaylar
İkinci el araçlarda hava yastıkları da riskli alanlardan biri olarak gösteriliyor. Perde, direksiyon ve yolcu airbagleri üzerinde yapılan müdahaleler her zaman ilk bakışta anlaşılmayabiliyor.
Orijinal bant kullanılmaması, üretim tarihlerinin farklı olması veya direnç uygulamasıyla sistemin çalışıyormuş gibi gösterilmesi şüpheli durumlar arasında yer alıyor. Torpido üzerindeki kaplama ve işlem izleri de dikkat edilmesi gereken detaylar arasında bulunuyor. Uzmanlar, şüpheli durumlarda mutlaka yetkili servis veya airbag uzmanı kontrolü yapılmasını öneriyor.
Bu Kalıp Cümlelere Dikkat
İkinci el araç satışlarında alıcıyı etkilemek için sıkça kullanılan bazı ifadeler risk barındırıyor. “Ekspertize gerek yok”, “Benim ustam baktı”, “Bu araba kaçmaz”, “Emsalsiz temiz”, “Masrafsız” gibi cümleler çoğu zaman güven algısı oluşturmak amacıyla kullanılıyor.
Ayrıca “Kilometre önemli değil”, “Uzun yol yaptı”, “Tramer şişirme” gibi söylemler de manipülasyon içerebiliyor.
Kurumsal Ekspertiz Seçerken Bunlara Dikkat
Ekspertiz firması seçerken yalnızca fiyat kriterinin yeterli olmadığı vurgulanıyor. Firmanın sektördeki geçmişi, şube ağı, çağrı merkezi ve merkez ofis altyapısının bulunması önemli kriterler arasında yer alıyor.
Sadece sosyal medya üzerinden faaliyet gösteren yapılar yerine, teknik altyapısı ve kurumsal geçmişi olan firmaların tercih edilmesi, olası mağduriyetlerin önüne geçebiliyor.
